السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
519
تفسير الميزان ( فارسي )
اين حرف مطلبى است كه آيات قرآنى بطور قطع و صريح با آن مخالف است . و همچنين جمله ديگر اين روايت كه فرمود « و خداوند بعد از آنكه راضى شده باشد ديگر غضب نمىكند » كه مقصود از آن اين است كه بعد از آن رضايتى كه در آيه مذكور است خشم نمىكند ، نه اينكه بعد از هيچ رضايتى خشم نمىكند ، زيرا اين نيز باطل است ، ( و چه بسا اشخاصى كه نخست خدا از ايشان راضى باشد و بعدا بخاطر گناهانى كه مرتكب شده و يا مىشوند خداوند بر ايشان خشم بگيرد ) . و نيز در الدر المنثور آمده كه ابو الشيخ و ابن عساكر از ابى صخر حميد بن زياد روايت كردهاند كه گفت : من به محمد بن كعب قرظى گفتم نظر شما در باره اصحاب رسول خدا ( ص ) چيست ؟ و منظورم اين بود كه با آن فتنه ها كه بر پا كردند خدا با آنان چه معامله اى مىكند ؟ او گفت : خداوند تمامى اصحاب رسول خدا ( ص ) را آمرزيده و در كتاب خود بهشت را بر همه شان چه خوب و چه بد واجب گردانيده است . گفتم : در كجاى قرآن خداوند چنين وعده اى داده كه خوب و بد اصحاب پيغمبر را به بهشت ببرد ؟ گفت : مگر نخوانده اى كه مىفرمايد : * ( « وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ . . . » ) * كه بهشت و رضوان را بر ياران آن جناب واجب كرده ، و آن شرطى كه در باره تابعان ( يعنى ديگر مسلمانان ) كرده در باره آنان نكرده . پرسيدم خداوند چه شرطى بر تابعان كرده ؟ گفت : بر آنان شرط كرده كه مهاجرين و انصار را به احسان پيروى كنند ، و مقصودش اين بوده كه كارهاى نيك ايشان را پيروى بكنند ، و ليكن به كارهاى زشت آنان اقتداء نكنند . ابو صخر مىگويد به خدا قسم اين تفسير چنان به نظرم تازه رسيد كه تو گويى من تا كنون آيه را نخوانده بودم ، و از كسى هم تفسير نشنيده بودم تا آنكه محمد بن كعب آن را برايم گفت « 1 » مؤلف : بطورى كه ملاحظه مىكنيد اين روايت براى اصحاب ، كارهاى بد و نيك و اطاعت و نافرمانى مسلم دانسته چيزى كه هست مىگويد خداوند از ايشان راضى شده ، و همه گناهان و نافرمانيهايشان را آمرزيده و در برابر گناهان كيفرشان نمىدهد . و اين حرف همان حرفى است كه در بيان گذشته گفتيم كه مقتضاى آن ، تكذيب بسيارى از آيات قرآن كريم است ، چون آيات بسيارى دلالت مىكند بر اينكه خداوند از فاسقان و ظالمان راضى نيست ، و ايشان را دوست نداشته و هدايت نمىكند . و آياتى بيشتر از آن آيات كه بر عموميت جزاى نيك
--> ( 1 ) الدر المنثور ج 3 ص 271